Tivoli Gardens

Tivoli Gardens

Kopenhagen, Denemarken

Waardering: 4.5 uit 5.

“Sfeer, sfeer en nog eens sfeer”

Pretparken worden door sommige mensen beschouwd als plat vermaak. De culturele waarde ervan is nul en je hebt er als een zichzelf respecterende volwassene helemaal niks aan. Ik ga (uiteraard) niet akkoord en doe rustig verder met m’n achtbaanhobby. Wanneer je ooit naar Kopenhagen reist, zal je trouwens al snel merken dat sommige parken wel degelijk tot het culturele erfgoed van een stad kunnen behoren. Toeristengidsen manen je aan om een kijkje te nemen bij de Kleine Zeemeermin, het schilderachtige Nyhavn en de fabriek van Carlsberg. Maar diezelfde boekjes en websites zullen je ongetwijfeld ook een bezoek aan Tivoli Gardens aanraden. Dit themapark ligt middenin het stadscentrum en zorgt al sinds 1843 voor vermaak op topniveau. Hoe het iconische Tivoli er 175 jaar later bij ligt? Ik zocht het in december 2015 tezamen met Phaedra uit.

Kerst werd tijdens de afgelopen decennia alsmaar belangrijker voor pretparken. Eerst leek het een pure Disney-aangelegenheid, maar intussen heeft zowat elk groot themapark wel een winters evenement. Ook Tivoli Gardens pronkt in december met tientallen stalletjes, honderden kerstbomen, duizenden vrolijke mensen en tienduizenden schitterende lampjes. Het is zowat de kerstmarkt uit eenieders dromen. De gevoelstemperaturen liggen onder het vriespunt, maar het quasi perfect geschapen wintertafereeltje warmt ons danig op. We vleien ons neer op een verwarmd terras met donsdekentjes en nippen aan een typisch Scandinavische Glögg, een variant op glühwein die hier afgewerkt wordt met nootjes, rozijnen en een flinke scheut rum. Ik weet op slag terug waarom ik Tivoli in 2006 reeds zo’n fantastische plek vond.

Is Glögg de enige topattractie die Tivoli te bieden heeft? Zeker niet. Om het overige geweld te (her)beleven, schaffen we op dinsdag een multi-ride pass aan voor een kleine dertig euro per persoon. Ook hier in Kopenhagen hanteren ze immers het bekende Scandinavische pretparksysteem. Je geraakt voor een zeer democratisch bedrag naar binnen, maar je betaalt vervolgens per attractie of je koopt een armbandje waarmee je de rides onbeperkt kan bezoeken. We opteren voor dat laatste en m’n gezelschap beslist dat het meteen tijd is voor actie. Ja, doe die rode baan met die loopings maar. Het blijft een beetje bizar: Phaedra had anderhalf jaar geleden nog nooit een rollercoaster gedaan en ze beschouwde iedere achtbaanpassagier als een halve gek. Een snelcursus coasterkriebels (met hoofdspelers als Rock ‘n’ Rollercoaster, Silver Star, Baron 1898 en Dragon Khan) toverde deze jongedame echter op enkele maanden om tot een eersteklas thrillseeker.

De transformatie van Phaedra is zelfs zo geslaagd dat ze Tivoli’s paradepaardje Dæmonen misschien als een tamelijk mak ding ervaart. Deze beauty is een van de meest compacte en kleinschalige projecten die B&M ooit aanging. Meestal gaat de meesterconstructeur immers voor veelvouden van deze statistieken: Dæmonen is zowat een halve kilometer lang, reikt net geen dertig meter in de hoogte en telt drie inversies. Indrukwekkend klinkt dat niet, maar deze coaster staat alsnog garant voor een aardig shotje adrenaline. De krappe lay-out genereert mooie g-krachten en de inversies volgen elkaar in sneltempo op. In tegenstelling tot vaak gehoorde kritieken, rijdt ons voertuig bovendien opvallend soepel over de track. Het zou weliswaar straffe kost zijn om Dæmonen tot een wereldbaan te bombarderen, maar ik moet toegeven dat ik ‘m echt fijn vind. Net zoals die zeemeermin van daarstraks is dit kleine ding dus gròòts. Nog meer pluspunten na het invallen van de duisternis: het effect waarbij een rood looplicht de trein tijdens haar nachtelijke rondjes achtervolgt, vind ik echt verbluffend cool.

In de onmiddellijke nabijheid van Dæmonen kan je een goed verstopt familieachtbaantje aandoen of je zoekt de spanning bij een flat ride. Dat laatstgenoemde attractietype is verrassend talrijk vertegenwoordigd in Tivoli Gardens en de verklaring daarvoor lijkt simpel. Het park beschikt niet over een al te grote oppervlakte en kan deze aanzienlijke thrills op een beperkte voetafdruk dus best gebruiken. Het vliegende tapijt en een gouden vrijevaltoren werden beiden summier aangekleed in een oosters jasje, maar de absolute blikvanger van deze hoek is Vertigo. De naam herinnert ons aan de recente (flop)geschiedenis van Walibi, maar gelukkig hadden de Denen niet het geniale – kuch – idee om een veredelde skilift in hun park te ploffen. Integendeel: hier is Vertigo een sierlijke hogesnelheidsmolen waarin twee vliegtuigjes de meest onmogelijke capriolen uitvoeren. Bekijk een filmpje over deze attractie en je gaat al snel vermoeden dat het beeldmateriaal versneld werd, maar niets is minder waar. Vertigo draait gewoonweg keihard in het rond en alsof dat nog niet genoeg was, tollen de voertuigjes daarbij tientallen keren om hun eigen as. Na amper tien seconden zou m’n hoofd wellicht al op ontploffen staan. Voor een mening over de ritervaring moet je dus even zoeken naar een ander report, want geen haar op m’n hoofd denkt eraan om dit ding zelf te beleven. Wat ik wèl kan zeggen, is dat er nog maar zelden een pretparkattractie was die me visueel zo wist te intrigeren als deze. Maf apparaat.

Tivoli is in eerste instantie een familiepark en een darkride rond de sprookjes van (je raadt het al) meneer H.C. Andersen lijkt dan helemaal op z’n plaats. Maar zijn Scandinavische parken steengoed in het bouwen en thematiseren van darkrides? Doorgaans helaas niet. Het maakt Den Flyvende Kuffert zo mogelijk nog wat typischer voor dit park. Bekijk het allegaartje van sprookjesscènes en kneuterige poppetjes objectief en je beseft dat het vooral heel fout oogt. Wanneer je het binnen de context van Tivoli plaatst, ervaar je het echter eerder als sympathiek. Bovendien is er nog een voordeel verbonden aan deze Vliegende Koffer… Altijd al willen weten hoe een doombuggy-attractie technisch in elkaar steekt? De Denen deden weinig moeite om het systeem weg te werken, dus kijk en geniet!

Oplettende kijkers hebben reeds gemerkt dat ik Tivoli niet op de gevoelige plaat heb kunnen zetten bij daglicht. Dat klopt! Ik wijs met een beschuldigende vinger naar de winter, want die koele meneer zorgt ervoor dat het al rond drie uur ’s middags begint te schemeren boven Kopenhagen. Een uurtje later is het vervolgens donker en zo ervaren we Tivoli Gardens anno 2015 helemaal in de duisternis. Enerzijds is dat jammer: probeer ’s avonds maar eens geslaagde foto’s te maken zonder daarvoor te moeten knoeien met een statief. Anderzijds maakt het de kerstsfeer voelbaar sterker, worden attractie-ervaringen leuker en in sommige gevallen zelfs correcter. Dat laatste gebeurt onder andere bij Himmelskibet, de ride die men in het Engels aanprijst als The Star Flyer. En een vlucht naar de sterren, dat is inderdaad exact wat we voorgeschoteld krijgen in deze tachtig meter hoge zweefmolen. We vinden die sterren in een winderige, ijskoude avondhemel. M’n winterjas en de dikke sjaal zijn niet opgewassen tegen de koude waar de Deense hemel me mee overvalt, maar oh wat heb ik van deze attractie genoten. De uitzichten op het meer dan imposant uitgelichte Tivoli zijn immers onbetaalbaar.

Ook tof verlicht is de plaatselijke autoscooter Radiobilerne, al lijkt de bijhorende interactieve game technische mankementen te vertonen. Punten scoren is helaas onmogelijk, maar hersenloos op Scandinavische schoonheden knallen is het mooie alternatief. Familievriendelijker gaat het eraan toe bij Odin Expressen, de vlakbij gelegen Mack powered coaster. Ken je dat typische gevoel nog uit je RCT-periode? Je wil achtbanen toevoegen, maar je hebt simpelweg geen plaats meer. Ach, dan bouw je toch gewoon verder op het dak van bestaande attracties en gebouwen? Dat is min of meer het idee achter Odin Expressen, een achtbaan die verrassend veel fun op verrassend weinig oppervlakte te bieden heeft. Vooral in een nauwe tunnel maakt de ellenlange trein veel vaart, om vervolgens twee maal aan hoge snelheid door het station te denderen. ’t Is erg jammer dat elke vorm van thema ontbreekt, maar al bij al scoort deze aangedreven coaster beter dan haar gemiddelde soortgenoot.

Niet veel verder ontdekken wij de zoveelste flat ride. Deze keer overigens eentje die mijn gevoelige maag wèl kan verdragen: de Breakdance. De Denen zouden zichzelf niet zijn als ze geen veel coolere naam voor het klassieke attractieconcept zouden hebben. En zo staat daar Snurretoppen, een heel authentiek aandoende molen die ingeklemd ligt tussen de rails van Odin Expressen en onder het instapplatform van de Star Flyer. Plaats benutten op z’n Tivoli’s en daarenboven ook knallen op z’n Tivoli’s. Deze versie draait namelijk een heel stuk steviger dan je van een Breakdance op pretparkterrein verwacht. Ik ben fan en Phaedra – je weet wel, die beginnende pretparkfan – bekroont het topmateriaal van Huss meteen met een tweede rondje. Freak!

Honger gekregen van al dat draaiende, razende en vliegende geweld? Dan is dit beslist niet de beroerdste plek van Kopenhagen om te vertoeven. Klik de website van Tivoli desnoods even open om te zien hoe veel restaurants er binnen de parkgrenzen te vinden zijn en je zal versteld staan. Er zijn hier wellicht meer eetgelegenheden dan attracties. Je zou Tivoli immers oneer aandoen door het te definiëren als een pretpark. Noem het liever een vrijetijdspark of een ontmoetingsplek voor locals én toeristen. Een groot deel van de bezoekers komt geeneens voor de rides, maar wil gewoon een show meepikken of een avondje uit eten gaan met de vrienden. Omdat we op voorhand vermoedden dat Tivoli tijdens de kerstvakantie best wel eens overvol zou kunnen worden (een vrees die ongegrond is, want echt druk blijkt het uiteindelijk niet) hadden we alvast enkele adresjes gereserveerd. Op maandagavond dineren we bij het stijlvolle Italiaanse Mazzoli’s en klinken we met een verfrissende Aperol-Spritz op ons midweekje Kopenhagen. Een dag later zitten we in de verwarmde veranda van het fancy Promenaden waar men de Crêpe Suzette nog netjes aan tafel flambeert. Het aanbod is eindeloos en ik zou beslist aanraden om in Tivoli minstens één maal lekker uitgebreid te dineren. ’t Zou immers jammer zijn om op deze unieke plek te moeten grijpen naar hamburgers en frieten.

Waar ter wereld zie je een loterijkraam, een restaurant, een darkride, een Biergarten en een historisch verantwoorde rollercoaster op een oppervlakte van nauwelijks enkele vierkante meters? Tivoli Gardens is het correcte antwoord. Je kan de nabije omgeving van klassieker Rutschebanen als chaotisch definiëren, maar je kan Tivoli onmogelijk verwijten dat ze de ruimte niet optimaal benutten. Bovendien komt het geheel eerder gezellig dan rommelig over; ik kan die nauwe doorgangen vol details immers wel smaken. Het is allemaal onderdeel van een bergmassief waarin de plaatselijke houten achtbaan geïntegreerd werd. En wie het vandaag de dag over een houten achtbaan heeft, denkt misschien meteen aan de recente bouwsels van Intamin of GCI. Vergeet echter niet dat je voor de oorsprong van sommige achtbanen heel wat verder in de geschiedenis moet terugkeren. Bij deze Rutschebanen is dat bijvoorbeeld zelfs tot in 1914!

Iedereen die een hart voor rollercoasters heeft, beseft dat het een ware eer is om deze baan in een dergelijk goed onderhouden staat te mogen bewonderen. Van het knusse stationnetje en de glimmende voertuigen tot aan de besneeuwde bergtoppen die de skyline van Tivoli mede bepalen… Rutschebanen is een schoonheid in de meest letterlijke zin van het woord. Als we vervolgens mogen plaatsnemen in een voertuig dat nog manueel afgeremd moet worden door een meerijdende brakeman, is het al helemaal achtbaantechnisch klaarkomen. Het plaatje wordt ten slotte compleet gemaakt door een rit die vanop het achterste zitje meer airtime genereert dan menig modern pretparkvermaak. Rutschebanen is wat mij betreft dan ook de onbetwiste topattractie van Tivoli Gardens, want hier kan zelfs die blitse B&M niet tegen concurreren.

Darkrides onder achtbanen verstoppen, het is een kunst waar niet enkel Europa-Park en Phantasialand goed in zijn. Ook Tivoli bouwde haar kleinschalige waterbaan Minen namelijk tussen de ondersteuningen van Rutschebanen. De ervaring is nogal bedenkelijk: ten midden van schattige beertjes en een (nogal schrikwekkend) watervaleffect moet je met een ingebouwd pistool op willekeurig geplaatste lampjes schieten. Het themaniveau is al even twijfelachtig als die sprookjesrondrit van daarstraks en een muziekje zou de doodse sfeer beslist verbeteren. Maar ach… we kunnen toch even ontsnappen aan de lage buitentemperaturen.

Juist ja, die kou maakt het een heuse uitdaging om tot het sluitingsuur te blijven. We organiseren een geïmproviseerde ERT op Rutschebanen en we verwarmen de innerlijke mens met nog een kopje Glögg, maar we begrijpen stilaan waarom Tivoli later op de avond quasi helemaal leeg lijkt te lopen. Ik moet overigens toegeven dat ook wij het op een gegeven moment wel gezien hebben. Toch ben ik ontzettend enthousiast over dit winterse bezoek aan Tivoli Gardens. De kerstdecoratie maakt het park zo mogelijk nog gezelliger en de vroeg invallende duisternis laat ons ten volle van dat oogstrelende stukje Deense trots genieten. Bezoek dit legendarische themapark echter met de juiste ingesteldheid. Hier staan weliswaar enkele goeie attracties, maar je komt misschien bedrogen uit als je puur op zoek bent naar thrills. Tivoli is namelijk een totaalpakket waar de rides een leuk onderdeel van zijn, maar het gaat zoveel verder dan dat. Leuke restaurantjes en dito entertainment zijn in dit park een onmisbare schakel om je belevenis compleet te maken. Staar je dus alsjeblieft niet blind op ’t feit dat hier toevallig een B&M en die unieke Vertigo te vinden zijn. Beschouw die elementen echter als een geldig excuus om Kopenhagen en Tivoli Gardens nog enkele plaatsjes hoger te noteren op die to-do list.

Tivoli Gardens… Noem het gerust een piepkleine, doch wondermooie parel der pretparkperfectie in een stad die qua omvang al evenmin astronomische proporties aanneemt. Maar hoeft het altijd groter, beter en straffer te zijn? Niet toch? Herinner je jezelf die zeemeermin nog? En die rode achtbaan? En dat waanzinnig coole themapark? Juist ja: wat klein is, kan ook groots zijn.

Tivoli Gardens

Fotogalerij 2015

Bedenkingen? Vragen? Commentaar? Laat gerust een berichtje achter via het invulveld onderaan deze pagina.

1 reactie

  1. Vertigo is een veel te intens tollend vliegtuigje… wat een understatement :-p.

    Tivoli Gardens deed mij in veel opzichten aan Knoebels denken, in Pennsylvania, maar dan enkele vierkante meters kleiner. Het park is inderdaad meer dat pretpark alleen. De sfeer en gezelligheid primeert!

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: